HAGB nedir sorusunun kısa cevabı şudur: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), ceza mahkemesinin sanık hakkında kurduğu mahkûmiyet hükmünü açıklamayıp beş yıllık bir denetim süresine bağlamasıdır. Bu sürede kasıtlı yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa hüküm hiç açıklanmamış sayılır ve dava düşer. HAGB, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 231. maddesinde düzenlenir ve 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) ile yeniden yazılmıştır. Bu yazıda HAGB’nin şartlarını, denetim süresini, kaldırılma hâllerini, kanun yolunu ve memuriyete etkisini güncel kurallarla anlatıyoruz.
İçindekiler
Kısa cevap: HAGB, iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası verilen sanık hakkında, şartlar varsa mahkûmiyet hükmünün açıklanmamasıdır. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve zararın giderilmesi gerekir; zarar 7589 sayılı Kanun’la artık taksitle de ödenebilir. Denetim süresi beş yıldır. Bu süre iyi geçerse dava düşer ve kayıt silinir; kasıtlı yeni bir suç işlenirse mahkeme hükmü açıklar. HAGB kararı adli sicil kaydı belgesinde görünmez. HAGB kararına karşı başvuru yolu artık kural olarak istinaftır.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ne anlama gelir?
Ceza yargılamasında mahkeme, sanığın suçu işlediği sonucuna varırsa bir mahkûmiyet hükmü kurar. HAGB kararında bu hüküm kurulur, ancak açıklanmaz. Açıklanmayan hüküm, sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz. Sanık beş yıl boyunca denetim altında tutulur. Bu süre sorunsuz geçerse hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer.
HAGB’nin amacı, ilk kez ve görece hafif bir suç işleyen kişinin adli sicil kaydı nedeniyle iş ve sosyal hayatından kopmasını önlemektir. HAGB, özellikle ilk kez yargılanan ve zararı gidermeye hazır sanıklar için, cezanın kişinin hayatı üzerindeki kalıcı etkisini sınırlayan önemli bir imkândır.
HAGB, beraat ve erteleme arasındaki fark
| Konu | Beraat | HAGB | Hapis cezasının ertelenmesi (TCK 51) |
|---|---|---|---|
| Mahkûmiyet hükmü | Yok | Kurulur ama açıklanmaz | Kurulur ve açıklanır |
| Adli sicil kaydı belgesi | Görünmez | Görünmez | Görünür |
| Denetim süresi | Yok | 5 yıl | 1–3 yıl |
| Süre iyi geçerse | — | Dava düşer, kayıt silinir | Ceza infaz edilmiş sayılır |
| Kasıtlı yeni suç işlenirse | — | Hüküm açıklanır | Ertelenen ceza infaz edilir |
| Kanun yolu | İstinaf | İstinaf (7589 sonrası) | İstinaf |
Bu karşılaştırma, HAGB’nin sanık açısından ertelemeye göre daha avantajlı olduğunu gösterir: Mahkûmiyet hiç açıklanmadığı için adli sicil belgesine yansımaz.
HAGB şartları nelerdir?
CMK 231’e göre HAGB kararı verilebilmesi için aşağıdaki şartların birlikte bulunması gerekir:
1. Ceza sınırı: iki yıl veya daha az
Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis cezası ya da adli para cezası olmalıdır. Burada esas alınan, suçun kanundaki üst sınırı değil, mahkemenin indirimlerden sonra sanığa verdiği sonuç cezadır. Örneğin kanunda üst sınırı beş yıl olan bir suçta, indirimlerle sonuç ceza iki yılın altına inerse HAGB değerlendirilebilir. 7589 sayılı Kanun iki yıl sınırını korumuştur.
2. Daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmamak
Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm edilmemiş olması gerekir. Taksirli bir suçtan önceki mahkûmiyet HAGB’ye engel değildir. Daha önce verilmiş ve denetim süresi devam eden bir HAGB kararı ise yeni bir HAGB kararını engelleyebilir.
3. Yeniden suç işlemeyeceği kanaati
Mahkeme, sanığın kişilik özelliklerini, duruşmadaki tutum ve davranışlarını göz önünde bulundurarak yeniden suç işlemeyeceği konusunda bir kanaate varmalıdır. Bu değerlendirme gerekçeli olmalıdır; “kanaat oluşmadığı” yönündeki soyut ifadeler kanun yolunda eleştiri konusu olabilir.
4. Zararın giderilmesi (taksit imkânı)
Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi gerekir. 7589 sayılı Kanun’la, zararın hemen giderilemediği durumlarda sanığın denetim süresi içinde taksitlerle tamamen ödemeyi kabul etmesi hâlinde de HAGB kararı verilebileceği düzenlenmiştir. Taksitlerin ödenmemesi denetim yükümlülüğüne aykırılık olarak değerlendirilir.
5. HAGB uygulanmayan suçlar
Bazı suçlarda kanun HAGB kararı verilmesini yasaklar. 7589 sayılı Kanun’la işkence, eziyet ve kamu görevlisinin kötü muamelesi niteliğindeki suçlarda HAGB kararı verilemeyeceği açıkça düzenlenmiştir. Bunun dışında özel kanunlarda HAGB’yi yasaklayan hükümler de bulunabilir.
HAGB kontrol listesi: dosyanızda şartlar var mı?
Denetim süresi ve yükümlülükler
HAGB kararı verilen sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur. Bu süre içinde mahkeme, sanığın bir yıldan fazla olmamak üzere denetimli serbestlik tedbirine uymasına karar verebilir. Denetimli serbestlik kapsamında şu yükümlülükler öngörülebilir:
- Bir meslek veya sanat sahibi olmayan sanığın eğitim programına devam etmesi,
- Bir kamu kurumunda veya özel kuruluşta, ücret karşılığında çalıştırılması,
- Belirli yerlere gitmekten yasaklanma, belirli yerlere devam etme veya tedavi programına katılma,
- Zararın taksitlerle ödenmesine ilişkin takvime uyma.
Denetimli serbestlik müdürlüğü, yükümlülüklere uyulup uyulmadığını izler ve mahkemeye bildirir.
Denetim süresi iyi geçerse ne olur?
Denetim süresi kasıtlı yeni bir suç işlenmeden ve yükümlülüklere uygun davranılarak geçirilirse, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir. Bu durumda sanık hakkında mahkûmiyet kurulmamış sayılır ve HAGB kaydı silinir.
Denetim süresinde suç işlenirse ne olur?
Denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenirse veya denetim yükümlülüklerine aykırı davranılırsa, mahkeme hükmü açıklar. Açıklanan hüküm artık normal bir mahkûmiyet hükmüdür ve adli sicile işlenir. Mahkeme, yükümlülüklere aykırılık hâlinde kişinin durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği kısmının infaz edilmemesine karar verebilir; şartları varsa hapis cezasını erteleyebilir veya seçenek yaptırıma çevirebilir. Taksirli yeni bir suç ise kural olarak hükmün açıklanması sonucunu doğurmaz.
HAGB ve mağdurun hakları
HAGB kararı, mağdurun haklarını ortadan kaldırmaz. Zararın giderilmesi HAGB’nin şartı olduğu için, mağdur çoğu zaman bu süreçte zararını daha hızlı tahsil eder. Taksitle ödeme kararlaştırıldıysa ve sanık taksitleri ödemezse, mağdur durumu mahkemeye bildirebilir; bu durum hükmün açıklanmasına yol açabilir. Mağdur ayrıca, ceza dosyasından bağımsız olarak hukuk mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açabilir. HAGB kararına karşı katılan sıfatını almış mağdur da istinaf yoluna başvurabilir.
HAGB ile uzlaştırma ve seçenek yaptırımlar arasındaki ilişki
Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda taraflar uzlaşırsa kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine karar verilir; bu durumda HAGB’ye gerek kalmaz. Uzlaşma sağlanamazsa yargılama devam eder ve şartlar varsa HAGB kararı verilebilir. Kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilmesi ise HAGB’den farklıdır: Seçenek yaptırımda hüküm açıklanır ve adli sicile işlenir. Mahkeme önce HAGB şartlarını değerlendirir; şartlar yoksa erteleme veya seçenek yaptırımları inceler. Bu nedenle savunmada HAGB, erteleme ve seçenek yaptırım taleplerinin sırasıyla ve birlikte dile getirilmesi önemlidir.
HAGB adli sicil kaydına işler mi?
HAGB kararı, adli sicil kaydı belgesinde (e-Devlet’ten alınan sabıka kaydı) görünmez. Kararlar, yalnızca bir soruşturma veya kovuşturma nedeniyle yargı mercilerinin talebi üzerine kullanılabilecek ayrı bir sistemde tutulur. Bu sistemdeki kayıtların amacı, kişinin yeniden HAGB’den yararlanıp yararlanamayacağının tespit edilmesidir.
Adli sicil kaydının ne zaman arşive alındığı ve silindiği için adli sicil kaydının silinmesi yazımıza bakabilirsiniz. Şoför tanıtım kartı gibi belgelerde adli sicil engeliyle karşılaşanlar için şoför tanıtım kartı dilekçesi yazımız yol gösterebilir.
HAGB memuriyete engel mi?
HAGB kararı bir mahkûmiyet hükmü olmadığı için, kural olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesinde sayılan “memuriyete engel mahkûmiyet” kapsamında değerlendirilmez. Bu nedenle HAGB kararı tek başına memur adayının atanmasına veya görevdeki memurun memuriyetten çıkarılmasına yol açmaz.
Bununla birlikte dikkat edilmesi gereken noktalar vardır:
- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması: Bazı kadrolarda yapılan güvenlik soruşturmasında, HAGB kararına konu fiil ayrıca değerlendirilebilir. Bu değerlendirmenin hukuka uygunluğu idari yargıda denetlenebilir.
- Özel kanunlar: Bazı meslek ve kurum mevzuatlarında HAGB kararına özel sonuçlar bağlanmış olabilir. Hangi kuralın uygulanacağı, ilgili kadronun mevzuatına göre incelenmelidir.
- Disiplin soruşturması: Ceza yargılaması ile disiplin soruşturması birbirinden bağımsızdır. HAGB kararı verilmiş olması, aynı fiil nedeniyle disiplin cezası verilmesini engellemez.
- Hükmün açıklanması: Denetim süresinde kasıtlı suç işlenirse hüküm açıklanır ve mahkûmiyet memuriyete engel suçlardansa memuriyet açısından sonuç doğurur.
HAGB kararına itiraz ve istinaf
Yeni düzenlemeden önce HAGB kararlarına karşı yalnızca itiraz yoluna gidilebiliyor, itiraz mercii kararı yalnızca usul yönünden inceliyordu. Anayasa Mahkemesi bu düzenlemenin bazı kısımlarını iptal etmişti. 7589 sayılı Kanun’la HAGB kararlarına karşı kanun yolu kural olarak istinaf olarak belirlenmiştir. Böylece bölge adliye mahkemesi, sanığın suçu işleyip işlemediğini de esastan inceleyebilir.
Bu değişiklik özellikle suçsuz olduğunu düşünen sanıklar için önemlidir: Daha önce HAGB kararını kabul etmek, beraat iddiasının esastan incelenmemesi anlamına gelebiliyordu. 12. Yargı Paketi’nin ceza alanındaki diğer değişiklikleri için 12. Yargı Paketi yazımıza bakabilirsiniz.
Süreler
| İşlem | Süre ve dayanak |
|---|---|
| HAGB kararına karşı istinaf başvurusu | Kararın açıklanmasından, yokluğunda verilmişse tebliğinden itibaren 2 hafta (CMK 273) |
| Denetim süresi | 5 yıl |
| Denetimli serbestlik tedbiri | En fazla 1 yıl |
| Zarar ödemesi (taksit) | Mahkemenin belirlediği takvim, en geç denetim süresi içinde |
HAGB talebi için örnek beyan
Duruşmada son söz hakkında veya esas hakkındaki savunmada şu şekilde bir beyanda bulunulabilir:
Atılı suçu kabul etmemekle birlikte, mahkemeniz aksi kanaatte olursa, daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyetimin bulunmadığını, yeniden suç işlemeyeceğimi ve mağdurun zararını …… TL olarak hemen ödemeye veya denetim süresi içinde …… taksitte ödemeye hazır olduğumu beyan ederim. Bu nedenle hakkımda hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesini talep ederim.
Bu beyan yalnızca örnek niteliğindedir; savunma stratejisi her dosyanın koşullarına göre belirlenmelidir.
Örnek olay
Daha önce sabıka kaydı olmayan bir kişi, bir tartışma sırasında karşı tarafı hafif şekilde yaraladığı için kasten yaralama suçundan yargılanır. Mahkeme sonuç cezayı 10 ay hapis olarak belirler. Sanık, mağdurun tedavi giderlerini karşılamayı kabul eder; ancak tamamını hemen ödeyemediği için altı ay içinde taksitle ödemeyi önerir. Mahkeme, yeni düzenleme uyarınca taksitle ödeme şartıyla HAGB kararı verir ve beş yıllık denetim süresi belirler.
Sanık taksitleri öder ve beş yıl boyunca kasıtlı yeni bir suç işlemezse dava düşer; adli sicil belgesinde hiçbir kayıt görünmez. Taksitleri ödemez veya denetim süresinde kasıtlı bir suç işlerse mahkeme hükmü açıklar ve 10 aylık mahkûmiyet adli sicile işlenir. Bu örnekte sanık suçsuz olduğunu düşünseydi, HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurup beraat talebini bölge adliye mahkemesine taşıyabilirdi. Her dosyanın sonucu kendi koşullarına göre değişir.
Hagb nedir hakkında sık sorulan sorular
HAGB sabıka kaydında görünür mü?
Hayır. HAGB kararı adli sicil kaydı belgesinde görünmez; yalnızca yargı mercilerinin erişebildiği ayrı bir sistemde tutulur.
HAGB kaç yıl sürer?
Denetim süresi beş yıldır. Bu süre içinde mahkeme en fazla bir yıl denetimli serbestlik tedbiri uygulayabilir.
HAGB ikinci kez verilebilir mi?
Önceki HAGB kararının denetim süresi devam ediyorsa ve bu sürede kasıtlı suç işlenmişse, ilk hüküm açıklanır ve yeni dosyada HAGB verilmesi güçleşir. Denetim süresi sona erip dava düştükten sonra durum, somut dosyaya göre değerlendirilir.
HAGB kararı memuriyete engel mi?
Kural olarak hayır, çünkü HAGB bir mahkûmiyet hükmü değildir. Ancak güvenlik soruşturması, özel kanunlar ve disiplin soruşturması açısından ayrı değerlendirme yapılabilir.
HAGB kararına itiraz edilebilir mi?
Yeni düzenlemeyle HAGB kararlarına karşı kanun yolu kural olarak istinaf oldu. Süre, kararın açıklanmasından veya tebliğinden itibaren iki haftadır.
Zararı ödeyemezsem HAGB alabilir miyim?
Zarar hemen ödenemiyorsa, denetim süresi içinde taksitlerle tamamen ödemeyi kabul ederek HAGB kararı alınabilir. Taksitlerin ödenmemesi hükmün açıklanmasına yol açabilir.
HAGB kararı verilen kişi yurt dışına çıkabilir mi?
HAGB kararı tek başına yurt dışına çıkış yasağı doğurmaz. Ancak mahkeme ayrıca bir adli kontrol tedbiri uygulamışsa veya denetimli serbestlik yükümlülüğü bunu engelliyorsa durum farklıdır.
HAGB ile ehliyet veya silah ruhsatı alınabilir mi?
HAGB kararı mahkûmiyet olmadığı için kural olarak bu belgelere engel değildir. Bununla birlikte ilgili mevzuat ve idarenin yaptığı değerlendirme, kişinin dosyasına göre incelenmelidir.
HAGB kararından sonra hüküm ne zaman açıklanır?
Denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenirse veya denetim yükümlülüklerine aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar.
HAGB kabul edilmezse ne olur?
Mahkeme HAGB şartlarının bulunmadığı sonucuna varırsa hükmü açıklar. Bu durumda erteleme, seçenek yaptırıma çevirme veya istinaf yolu değerlendirilebilir.
HAGB kararı verilen sanık beraat için başvurabilir mi?
Evet. Suçsuz olduğunu düşünen sanık, HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurarak beraat talep edebilir. Bölge adliye mahkemesi dosyayı esastan inceler.
HAGB kararında denetimli serbestlik zorunlu mu?
Hayır. Mahkeme, denetim süresi içinde en fazla bir yıl denetimli serbestlik tedbiri uygulayıp uygulamamaya dosyanın koşullarına göre karar verir.
Taksirli suç denetim süresinde HAGB’yi bozar mı?
Kural olarak hayır. Hükmün açıklanması için denetim süresinde kasıtlı yeni bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırı davranılması gerekir.
Özet
HAGB, iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası verilen ve daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmamış sanık hakkında, mahkûmiyet hükmünün beş yıllık denetim süresine bağlanarak açıklanmamasıdır. 12. Yargı Paketi ile zararın taksitle ödenmesi mümkün hâle gelmiş, işkence ve eziyet gibi suçlarda HAGB yasaklanmış ve kanun yolu istinaf olarak düzenlenmiştir. Denetim süresi iyi geçerse dava düşer ve kayıt silinir; kasıtlı yeni bir suç işlenirse hüküm açıklanır. HAGB kararı adli sicil belgesinde görünmez ve kural olarak memuriyete engel değildir. Ceza yargılamasına ilişkin diğer konular için ceza hukuku rehberimize bakabilirsiniz.