Vasiyetnamenin İptali Davası

Vasiyetnamenin iptali davası, TMK 557’deki ehliyet, irade, içerik veya şekil sebeplerine dayanılarak açılır. Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Bir yıllık öğrenme süresi ile davalının iyi niyetine göre on veya yirmi yıllık üst süre birbirinden ayrı değerlendirilir.

Yazar: Avukat Yasin Baykal · İçerik güncellemesi: 12 Eylül 2026

Vasiyetnamenin iptali davasının 4 temel sebebi

Tasarruf ehliyeti: Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücü ve on beş yaşın doldurulmuş olması gerekir. Değerlendirme vasiyetnamenin düzenlendiği tarihe göre yapılır. İleri yaş veya hastalık tanısı tek başına ehliyetsizliği kanıtlamaz; sağlık kayıtları ve gerektiğinde uzman incelemesi önem taşır.

İrade sakatlığı: Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılan tasarruf için iptal gündeme gelebilir. TMK 504 uyarınca mirasbırakanın durumu öğrendikten veya etkiden kurtulduktan sonra bir yıl içinde tasarruftan dönmemesinin sonuçları da değerlendirilir.

Hukuka veya ahlaka aykırılık: Tasarrufun içeriği, koşulları veya yüklemeleri bakımından aykırılık incelenir. Aile içindeki bir memnuniyetsizlik veya paylaşımın eşit olmaması bu sebebi tek başına oluşturmaz.

Şekil eksikliği: Seçilen vasiyetname türünün kanuni şekline uyulması gerekir. El yazılı vasiyetnamede metnin tamamı ile yıl, ay ve gün mirasbırakanın el yazısıyla yazılmalı ve imzalanmalıdır. Resmî ve sözlü vasiyetnamenin kendilerine özgü koşulları vardır. Ayrıntılar vasiyetname türleri yazısında ele alınır.

Vasiyetnamenin iptalini kim isteyebilir?

TMK 558 uyarınca iptalde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı dava açabilir. Yalnızca vasiyetnameyi beğenmemek yeterli değildir; iptal sebebi ve hukuki menfaat ortaya konulmalıdır. Dava, iptali istenen tasarruftan yararlanan kişi veya kişilere yöneltilir.

Tasarrufun tamamı veya bir kısmının iptali istenebilir. Kazandırma yapılan kişinin ya da kanunda belirtilen yakınlarının vasiyetnamenin düzenlenmesine katılmasından kaynaklanan sakatlıkta, TMK 558/3 gereği yalnız ilgili kazandırmanın iptali söz konusu olabilir.

Vasiyetnamenin iptali davasında 1, 10 ve 20 yıllık süreler

Bir yıllık süre, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrenmesiyle başlar. Bu nedenle süre her olayda vasiyetnamenin açılmasıyla aynı gün başlamayabilir. Öğrenme tarihini gösteren tebligat ve dosya kayıtları incelenmelidir.

Vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren iyi niyetli davalıya karşı on yıl, iyi niyetli olmayan davalıya karşı yirmi yıllık üst süre vardır. Diğer ölüme bağlı tasarruflarda bu üst süreler mirasın geçmesinden başlar. TMK 559’daki süreler hak düşürücü niteliktedir.

Hükümsüzlük def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir. Savunma imkânı ile bağımsız iptal davası açma süresi aynı şey değildir. Tenkis talebi de ileri sürülecekse onun TMK 571’deki süreleri ayrıca hesaplanır.

Görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?

Vasiyetnamenin iptali davası asliye hukuk mahkemesinde açılır. Mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi TMK 576 ve HMK 11 kapsamında yetkilidir. Sulh hukuk mahkemesindeki vasiyetnamenin açılması işlemi, iptal davasıyla karıştırılmamalıdır.

Vasiyetnamenin açılması, içeriğin ilgililere bildirilmesini sağlar; bu işlem vasiyetnamenin bütün yönleriyle geçerli olduğuna dair nihai bir iptal yargılaması değildir. Açılma dosyasında beyanda bulunulması da her durumda ayrı iptal davasının yerine geçmez.

Dava için hangi belgeler ve deliller gerekir?

Vasiyetnamenin aslı veya onaylı örneği, açılma dosyası, mirasçılık belgesi, nüfus ve ölüm kayıtları ile öğrenme tarihine ilişkin belgeler hazırlanır. İleri sürülen iptal sebebine göre sağlık dosyaları, imza ve el yazısı örnekleri, tanık anlatımları ve diğer belgeler değerlendirilir.

Ehliyetsizlik iddiasında işlem tarihindeki durum; şekil itirazında belgenin aslı ve düzenleme süreci; korkutma veya aldatmada ise iradeye etki eden somut olaylar önemlidir. Sadece genel ifadelerle yetinilmemeli, hangi delilin hangi iddiayı desteklediği açıklanmalıdır.

Vasiyetnameye dayanılarak mal devri yapılma riski varsa ihtiyati tedbirin koşulları ayrıca incelenebilir. Dava açılması, bütün tereke işlemlerinin kendiliğinden durması sonucunu doğurmaz.

Vasiyetnamenin iptali ile tenkis arasındaki fark

İptal, tasarrufun ehliyet, irade, içerik veya şekil yönünden sakatlığına dayanır. Tenkis davası ise geçerli bir tasarrufun saklı payı zedeleyen bölümünü hedefler. Bütün malvarlığının başka bir kişiye bırakılması, tek başına vasiyetnameyi geçersiz yapmaz.

Örneğin şekil ve ehliyet koşullarına uygun bir vasiyetname çocuğun saklı payını karşılıksız bırakıyorsa, tenkis koşulları araştırılır. İptal ve tenkis taleplerinin birlikte veya terditli ileri sürülmesi, somut dava yapısı ve her talebin süresi bakımından ayrıca ele alınır.

Vasiyetname iptal edilirse miras nasıl paylaşılır?

Sonuç, hükmün kapsamına ve taraflarına, iptal edilen kazandırmaya ve başka geçerli tasarruf bulunup bulunmadığına göre belirlenir. Her iptal kararı otomatik olarak bütün malvarlığının bütün mirasçılar arasında yeniden paylaşılması anlamına gelmez.

Başka geçerli vasiyetname veya miras sözleşmesi yoksa ilgili bölüm için yasal mirasçılık hükümleri gündeme gelebilir. Önceki bir tasarrufun etkisi, tapu veya banka işlemlerine yönelik ek talepler ve kararın uygulanması ayrıca incelenir. Vasiyetname varsa miras paylaşımı rehberi bu ayrımı tamamlar.

Sık sorulan sorular

Noterde yapılan vasiyetname iptal edilebilir mi? Kanuni iptal sebepleri varsa dava açılabilir. Noterde düzenlenmiş olması iptal incelemesini ortadan kaldırmaz; ancak ileri sürülen sebebin somut delillerle desteklenmesi gerekir.

Herhangi bir mirasçı tek başına başvurabilir mi? İptalde hukuki menfaati bulunan mirasçı kendi hakkı bakımından dava açabilir. Talebin kapsamı ve davalıların belirlenmesi somut tasarrufa göre yapılır.

Dava ne kadar sürer? Tebligat, sağlık veya belge incelemeleri, bilirkişi çalışması ve kanun yolu aşamaları süreyi etkiler. Dosya görülmeden kesin bitiş tarihi veya sonuç vaat edilemez.

Hukuki kaynaklar ve ilgili yazılar

Temel hükümler Türk Medeni Kanunu m. 502, 504, 531–541, 557–559 ve 576 ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 2 ve 11’dir.

Genel süreç için İzmir miras avukatı rehberini, miras payları için yasal mirasçılık yazısını inceleyebilirsiniz. Görüşme bilgileri iletişim sayfasındadır. Yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut dosyanın belgeleri ayrıca değerlendirilmelidir.