Terekenin tespiti davası, miras bırakanın vefatının ardından terekeye dahil olan malvarlığının, hakların ve borçların belirlenmesi amacıyla açılan bir davadır. Koruma amaçlı bu başvuru, tek başına mirası paylaştırmaz veya çekişmeli bir malın mülkiyetini kesin olarak belirlemez. Mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine başvurulur.

Yazar: Avukat Yasin Baykal · İçerik güncellemesi: 12 Eylül 2026

Hukuki Dayanak

Terekenin korunmasına ilişkin genel çerçeve TMK 589 ve devamında yer alır. TMK 590’daki koruma amaçlı defter tutma ile TMK 619 ve devamındaki resmî defter tutma birbirinden ayrılmalıdır. İstenen tedbir, süre ve hukuki sonuçlar başvurunun niteliğine göre değişir.

Terekenin Tespiti Davasının Amacı

Terekenin tespiti davasının temel amacı, miras bırakanın malvarlığının tam ve doğru bir şekilde tespit edilmesidir. Bu davanın sonuçları şunlardır:

Terekeye Dahil Malların Belirlenmesi: Miras bırakanın taşınır ve taşınmaz malları, banka hesapları, menkul kıymetler ve diğer varlıkları tespit edilir.
Borçların ve Yükümlülüklerin Belirlenmesi: Miras bırakanın borçları ve diğer mali yükümlülükleri belirlenir.
Hakların Belirlenmesi: Miras bırakanın üçüncü kişilerden alacakları ve diğer hakları tespit edilir.

Terekenin Tespiti Davasının Tarafları

Terekenin tespiti davasının tarafları şunlardır:

Davacı: Mirasçılar ve hukuki menfaati bulunan ilgililer, istenen önlemin koşullarını açıklayarak başvurabilir. TMK 589 kapsamında hâkim gerektiğinde kendiliğinden de önlem alabilir.
İlgililer: Koruma amaçlı tereke tespiti, kural olarak çekişmesiz yargı işidir; diğer mirasçıların otomatik olarak davalı gösterilmesi gerekmez. Belirli bir kişinin elindeki malın iadesi veya mülkiyet uyuşmazlığı varsa uygun çekişmeli dava ayrıca değerlendirilir.

Terekenin Tespiti Davasında İzlenecek Usul

Terekenin tespiti davasında izlenecek usul şu şekildedir:

Davanın Açılması: Terekenin tespiti davası, miras bırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesinde açılır. Davacı, terekeye dahil olduğunu düşündüğü malvarlıklarını ve bu varlıkların tespit edilmesini talep eder.
Mahkemenin İncelemesi: Mahkeme, terekeye dahil malların, borçların ve hakların tespit edilmesi için gerekli araştırmaları yapar. Bu süreçte bilirkişi incelemesi yapılabilir ve tanıklar dinlenebilir.
Terekenin Defterinin Tutulması: İstenen önlem ve kanuni koşullarına göre mal ve hakların yazımı yapılabilir. Koruma amacıyla düzenlenen kayıt, TMK 619’daki resmî defterin borç sorumluluğuna ilişkin sonuçlarını kendiliğinden doğurmaz.
Karar: Mahkeme, terekenin tespiti ve defterin tutulması işlemlerini tamamladıktan sonra kararını verir. Tespit, ulaşılan kayıtlar ve yapılan inceleme kapsamında sonuç verir. Çekişmeli mülkiyet veya alacak iddiaları hakkında ayrıca dava gerekebilir.

Terekenin Tespiti Davasında Alınabilecek Tedbirler

Terekenin tespiti davası sürecinde, terekenin korunması ve yönetilmesi amacıyla çeşitli tedbirler alınabilir:

Tereke Mallarının Mühürlenmesi: Terekeye dahil malların zarar görmemesi ve haksız kullanımlardan korunması amacıyla mühürleme işlemi yapılabilir.
Geçici Yönetici Atanması: Terekenin korunması ve yönetilmesi için mahkeme tarafından geçici bir yönetici atanabilir.
İhtiyati Tedbirler: Mahkeme, terekeye dahil malların korunması amacıyla ihtiyati tedbirler alabilir. Örneğin, tereke mallarının satışının durdurulması veya üçüncü kişilere devrinin engellenmesi gibi.

Terekenin Tespiti Davasının Örnek Durumları

Örnek 1: Taşınmaz Malların Tespiti

Mehmet Bey’in vefatından sonra mirasçılar, Mehmet Bey’in sahip olduğu taşınmaz malların tam olarak belirlenmediğini fark eder. Mirasçılar, terekenin tespiti davası açarak, Mehmet Bey’in tüm taşınmaz mallarının tespit edilmesini talep eder. Mahkeme, ilgili tapu kayıtlarını ve diğer belgeleri inceleyerek taşınmaz malların tespitini sağlar.

Örnek 2: Banka Hesaplarının Tespiti

Ahmet Bey’in vefatından sonra mirasçılar, Ahmet Bey’in çeşitli bankalarda hesaplarının olduğunu öğrenir. Ancak hesapların tam olarak nerede ve ne kadar olduğunu bilemezler. Mirasçılar, terekenin tespiti davası açarak, Ahmet Bey’in tüm banka hesaplarının tespit edilmesini talep eder. Mahkeme, bankalardan bilgi talep ederek hesapların tespitini sağlar.

Terekenin tespiti için hangi süreler önemlidir?

Her tereke başvurusu için tek bir süre bulunduğu söylenemez. TMK 590/3, mirasçı veya ilgilinin ölümden itibaren bir ay içinde istemde bulunması halinde koruma amaçlı defter tutulmasını düzenler. Aynı maddedeki vesayet veya bulunamayan mirasçı gibi diğer sebepler ve TMK 589 kapsamındaki genel koruma ihtiyacı ayrıca değerlendirilir.

TMK 619 uyarınca resmî defter tutulması talebinde de bir aylık özel süre vardır. Mirasın reddi, tenkis ve iptal davasının süreleri ise farklıdır. Sırf tereke tespiti başvurusu yapıldığı için bütün dava ve ret sürelerinin durduğu varsayılmamalıdır.

Başvurudan önce hazırlanacak bilgi ve belgeler

Ölüm kaydı, nüfus kayıtları, varsa mirasçılık belgesi, bilinen tapu ve araç kayıtları, banka bilgileri, şirket payları, alacak ve borç belgeleri hazırlanır. Dilekçede yalnızca genel bir malvarlığı araştırması istenmesi yerine, bilinen varlıklar ve korunmayı gerektiren riskler somutlaştırılır.

Örneğin kiraya verilen taşınmazın gelirlerinin kaybolması, mirasbırakana ait eşyaların taşınması veya bankadaki tutarın bilinmemesi farklı önlemler gerektirebilir. Banka tespiti ve ödeme aşamaları için miras kalan banka parası rehberi incelenebilir.

Tereke tespiti miras paylaşımını sağlar mı?

Hayır. Tespit ve koruma, malvarlığının belirlenmesi ve korunmasına hizmet eder. Malların kime bırakılacağı veya nasıl satılacağı ayrı paylaşma işlemlerine konu olabilir. Miras paylaşımı, resmî tasfiye ve elbirliğinin sona erdirilmesi talepleri kendi koşullarıyla değerlendirilir.

Kaynaklar ve ilgili rehber

Hukuki dayanak Türk Medeni Kanunu m. 589–592, 607 ve 619 ve devamıdır. Genel işlem sırası İzmir miras avukatı rehberinde yer alır. Avukat Yasin Baykal’ın mesleki bilgilerine ve iletişim bilgilerine ilgili sayfalardan ulaşılabilir. Bu yazı genel bilgilendirmedir; talebin kapsamı somut dosyada belirlenir.

Terekenin Tespiti Davası Nedir