Atanmış Mirasçı Nedir

Atanmış mirasçı, miras bırakanın iradesiyle, vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi ölüme bağlı tasarruflarla mirasçı olarak belirlenen kişidir. Atanmış mirasçı, yasal mirasçılar dışında belirlenen ve miras bırakanın belirlediği malvarlığını veya belirli bir kısmını devralan kişidir. Türk Medeni Kanunu’na (TMK) göre, atanmış mirasçının mirasçılığına ilişkin düzenlemeler aşağıdaki gibidir.

1. Atanmış Mirasçı Kavramı

Atanmış mirasçı, miras bırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesi ile mirasçı olarak belirlediği kişidir. Atanmış mirasçı, miras bırakanın ölümünden sonra mirasın tamamını veya belirli bir kısmını devralma hakkına sahiptir.

2. Atanmış Mirasçının Hakları ve Yükümlülükleri

a. Mirasın İntikali: Atanmış mirasçı, miras bırakanın ölümüyle birlikte mirasçı sıfatını kazanır ve mirasın kendisine intikal etmesiyle birlikte miras üzerindeki hak ve yükümlülükleri devralır. Atanmış mirasçı, yasal mirasçılar gibi tereke üzerindeki haklarını kullanabilir ve borçlarından sorumlu olur.

b. Saklı Paylara Saygı: Atanmış mirasçının hakları, yasal mirasçıların saklı paylarına saygı göstermek zorundadır. Saklı paylı mirasçıların hakları ihlal edilirse, tenkis davası ile atanmış mirasçının hakları kısıtlanabilir veya iptal edilebilir.

c. Mirasın Reddi: Atanmış mirasçı da yasal mirasçılar gibi mirası reddedebilir. Mirasın reddi, atanmış mirasçı tarafından açıkça beyan edilmelidir. Reddi miras beyanı, miras bırakanın ölümünden sonra üç ay içinde yapılmalıdır.

d. Tereke Tasfiyesi: Atanmış mirasçı, tereke tasfiyesinden sorumlu olabilir. Miras bırakanın borçları ve terekenin tasfiyesi işlemleri, atanmış mirasçının yükümlülükleri arasında yer alabilir.

3. Atanmış Mirasçının Mirasçılığına İlişkin Özel Durumlar

a. Yasal Mirasçılarla İlişkisi: Atanmış mirasçı, yasal mirasçılarla birlikte mirasçı olabilir. Yasal mirasçılar, atanmış mirasçının haklarını saklı paylarına zarar vermemek şartıyla kabul etmek zorundadır.

b. Atanmış Mirasçının Ölümü: Atanmış mirasçı, miras bırakanın ölümünden önce ölürse, atanmış mirasçının mirasçılığı sona erer ve miras bırakanın yeni bir tasarrufta bulunması gerekir. Eğer atanmış mirasçının ölümünden sonra yeni bir tasarruf yapılmazsa, miras yasal mirasçılara kalır.

c. Atanmış Mirasçının Hakkından Feragat: Atanmış mirasçı, miras hakkından feragat edebilir. Bu feragat, miras sözleşmesi veya vasiyetname ile yapılabilir ve feragat eden mirasçı, mirastan pay alamaz.

4. Atanmış Mirasçının Mirasçılığının Geçerlilik Şartları

a. Hukuki Ehliyet: Miras sözleşmesi ile atanmış mirasçının hukuki ehliyete sahip olması gereklidir. Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan kişiler miras sözleşmesi ile atanmış mirasçı olabilir. Vasiyetnamede böyle bir şart bulunmamaktadır.

b. Şekil Şartlarına Uygunluk: Atanmış mirasçının belirlenmesi, vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi ölüme bağlı tasarrufların şekil şartlarına uygun olarak yapılmalıdır. Vasiyetname ve miras sözleşmesinin nasıl yapıldığı ve geçerlilik şartlarına ilgili yazılarımızdan ulaşabilirsiniz.

c. Kanuna ve Ahlaka Uygunluk: Atanmış mirasçının belirlenmesi, kanuna ve ahlaka aykırı olmamalıdır. Kanuna veya genel ahlaka aykırı tasarruflar geçersizdir.

MİRASÇI ATAMADAN BELİRLİ BİR MAL BIRAKMA

Belirli Mal Bırakma Nedir?

Belirli mal bırakma, miras bırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesi ile belirli bir malvarlığı unsuru üzerinde tasarrufta bulunarak bu malı belirli bir kişiye bırakmasıdır. Bu işlem, mirasçı atamayı gerektirmez; sadece belirli bir malın belirli bir kişiye bırakılması şeklindedir.

Belirli Mal Bırakmanın Unsurları

1. Ölüme Bağlı Tasarruf:
   • Belirli mal bırakma, vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi ölüme bağlı tasarruflar yoluyla yapılabilir. Bu tasarruflar, miras bırakanın ölümünden sonra hüküm ifade eder.
2. Belirli Bir Mal:
   • Miras bırakan, belirli bir malı (örneğin, bir taşınmaz, bir otomobil, belirli bir miktar para) vasiyet edebilir. Bu malvarlığı unsuru belirli ve tanımlanabilir olmalıdır.
3. Belirli Bir Kişi:
   • Miras bırakan, belirli bir malı belirli bir kişiye bırakmalıdır. Bu kişi, yasal mirasçı olabileceği gibi, yasal mirasçı olmayan bir kişi de olabilir.

Türk Medeni Kanunu Madde 517:

Mirasbırakan, bir kimseye onu mirasçı atamaksızın belirli bir mal bırakma yoluyla kazandırmada bulunabilir.

Belirli mal bırakma, ölüme bağlı tasarrufla bir kimseye terekedeki bir malın mülkiyetinin veya terekenin tamamı ya da bir kısmı üzerinde intifa hakkının kazandırılmasına yönelik olabileceği gibi; bir kimse lehine tereke değeri üzerinden bir edimin yerine getirilmesinin, bir iradın bağlanmasının veya bir kimsenin bir borçtan kurtarılmasının, mirasçılar veya belirli mal bırakılanlara yükletilmesi suretiyle de olabilir.

Bırakılan belirli mal terekede bulunmadığı takdirde, tasarruftan aksi anlaşılmadıkça, ölüme bağlı tasarrufu yerine getirmekle yükümlü olanlar borçtan kurtulurlar.

Belirli Mal Bırakmanın Şekil Şartları

1. Vasiyetname:
   • Belirli mal bırakma işlemi, miras bırakan tarafından düzenlenen bir vasiyetname ile yapılabilir. Vasiyetname, noter huzurunda resmi olarak, el yazısı ile veya istisnai durumlarda sözlü olarak düzenlenebilir.
2. Miras Sözleşmesi:
   • Belirli mal bırakma, miras bırakan ile lehine mal bırakılan kişi arasında yapılan bir miras sözleşmesi ile de gerçekleştirilebilir. Miras sözleşmesi, noter huzurunda ve iki tanık eşliğinde yapılmalıdır.

Belirli Mal Bırakmanın Hukuki Sonuçları

1. Vasiyet Alacaklısı:
   • Belirli mal vasiyeti yapılan kişi, vasiyet alacaklısı sıfatını kazanır. Bu kişi, miras bırakanın ölümünden sonra belirli malın kendisine teslim edilmesini talep edebilir.
2. Mirasçıların Yükümlülüğü:
   • Mirasçılar, belirli mal vasiyet edilen kişiye bu malın teslim edilmesinden sorumludur. Mirasçılar, vasiyetnameye uygun olarak malı teslim etmekle yükümlüdür.
3. Saklı Pay:
   • Belirli mal bırakma işlemi, saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal etmemelidir. Saklı pay sahibi mirasçılar, hakları ihlal edilirse tenkis davası açarak bu tasarrufun düzeltilmesini talep edebilirler.

Belirli Mal Bırakmanın Geçerlilik Şartları

1. Miras Bırakanın Hukuki Ehliyeti:
   • Miras bırakan, belirli mal bırakma tasarrufunu yaparken hukuki ehliyete sahip olmalıdır. Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan kişiler bu tasarrufu yapabilirler.
2. Tasarrufun Kanuna ve Ahlaka Uygunluğu:
   • Belirli mal bırakma tasarrufu, kanuna ve genel ahlaka uygun olmalıdır. Kanuna veya genel ahlaka aykırı tasarruflar geçersizdir.
3. Şekil Şartlarına Uygunluk:
   • Vasiyetname veya miras sözleşmesi, öngörülen şekil şartlarına uygun olarak düzenlenmelidir. Şekil şartlarına uygun olmayan tasarruflar geçersiz sayılır.

TÜRK MEDENİ KANUNU’NA GÖRE ATANMIŞ MİRASÇININ MURİSTEN ÖNCE VEFATI DURUMUNDA NASIL BİR HUKUKİ SÜREÇ İŞLER?

Bir kişi, bir başkasının mirasçısı olarak atanabilir ancak atanmış mirasçının, mirasbırakan (muris) yaşarken ölmesi durumu özel hukuk bakımından önem taşır. Türk Medeni Kanunu (TMK) bu durumu düzenlemiştir.

Türk Medeni Kanunu Madde 580 :

Mirasçı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında mirasa ehil olarak sağ olmak şarttır.

Mirasın açıldığı anda sağ olan mirasçı sonradan ölürse, onun miras hakkı kendi mirasçılarına kalır.

Atanmış Mirasçı Nedir?

Atanmış mirasçı, murisin (miras bırakan) bir vasiyetname veya miras sözleşmesi ile belirlediği ve mirasından pay vermek istediği kişidir. Bu kişi murisin yasal mirasçısı olmayabilir ve muris, miras hakkının tamamını veya bir kısmını atanmış mirasçıya bırakabilir.

TMK’ya göre, bir kişi kendisini bir başkasının mirasçısı olarak atanabilir. Atanmış mirasçı, mirasbırakanın vefat ettiğinde mirası alma hakkına sahip olur. Ancak atanmış mirasçı, mirasbırakanın hayatta iken vefat ederse, bu durumda miras hakkını kaybeder.

Mirasbırakanın Vefatından Önce Atanmış Mirasçının Ölümü:

Eğer bir kişi, bir mirasbırakan tarafından mirasçı olarak atanmışsa ve mirasbırakanın henüz hayatta iken ölürse, bu durumda atanmış mirasçının miras hakkı ortadan kalkar. Yani, atanmış mirasçının vefatı, mirasbırakanın vefatından sonra gerçekleşmelidir ki miras hakkı geçerli olsun.

Türk Medeni Kanunu’na göre atanmış mirasçı, miras bırakanın ölümünden önce vefat ederse, atanmış mirasçının yerine kimlerin geçeceği hususunda çeşitli ihtimaller doğar:

a. Yerine Geçme Hükümleri

1. Miras Sözleşmesi veya Vasiyetname ile Belirlenen Yedek Mirasçı: Eğer muris, atanmış mirasçının muristen önce ölmesi halinde yerine geçecek başka bir mirasçıyı belirlemişse, bu durumda belirlenen yedek mirasçı atanmış mirasçının yerine geçer.
2. Yasal Mirasçılar: Muris, atanmış mirasçının ölümü durumunda yerine geçecek bir yedek mirasçı belirlememişse, atanmış mirasçının miras payı yasal mirasçılara kalır. Yasal mirasçılar, murisin kan hısımları, eşi veya devlet olabilir.

b. Vasiyetname veya Miras Sözleşmesinde Aksi Hüküm Yoksa

Atanmış mirasçının muristen önce ölmesi ve murisin bu duruma ilişkin herhangi bir düzenleme yapmaması durumunda, atanmış mirasçının miras hakkı kendiliğinden sona erer. Bu durumda atanmış mirasçının miras payı murisin yasal mirasçılarına geçer.

Hukuki Süreç ve İşlemler

Atanmış mirasçının muristen önce ölümü halinde izlenecek hukuki süreç şu şekildedir:

1. Vasiyetnamenin Açılması: Murisin ölümünden sonra noter huzurunda veya mahkemede vasiyetname açılır ve okunur. Bu aşamada atanmış mirasçının muristen önce vefat ettiği anlaşılır.
2. Yedek Mirasçı Belirlenmişse: Muris tarafından bir yedek mirasçı belirlenmişse, yedek mirasçı atanmış mirasçının yerine geçer. Bu durumda yedek mirasçı, murisin belirlediği şartlar ve sınırlar dahilinde mirasa hak kazanır.
3. Yasal Mirasçılara Geçiş: Eğer yedek mirasçı belirlenmemişse, atanmış mirasçının miras payı yasal mirasçılara kalır. Yasal mirasçılar, Türk Medeni Kanunu’nun ilgili hükümlerine göre miras paylarını alırlar.

Sonuç

Atanmış mirasçı, belirli bir mal bırakma, miras bırakanın belirli bir malvarlığı unsurunu belirli bir kişiye vasiyet etmesini ifade eder. Bu tür tasarruf, vasiyetname veya miras sözleşmesi yoluyla yapılabilir ve miras bırakanın ölümünden sonra hüküm ifade eder. Belirli mal bırakma işleminin geçerli olabilmesi için hukuki ehliyet, kanuna ve ahlaka uygunluk ve şekil şartlarına uyulması gereklidir. Saklı paylı mirasçıların haklarının korunması da önemli bir unsurdur. Bu sürecin doğru ve adil bir şekilde yürütülmesi için uzman İzmir Miras Hukuku Avukatı’nın rehberliği büyük önem taşır.