MİRASIN PAYLAŞTIRILMASI (TAKSİM) NASIL YAPILIR

Mirasın paylaşılması (taksim), miras bırakanın vefatından sonra, terekenin mirasçılar arasında paylaştırılması sürecidir. Bu süreç, mirasçılar arasında hakların korunması ve adil bir şekilde malvarlığının dağıtılması amacıyla gerçekleştirilir. Türk Medeni Kanunu, mirasın paylaşılmasına ilişkin hükümlerle mirasçıların haklarını ve bu süreçte izlenecek yolları düzenlemektedir.

Hukuki Dayanak

Mirasın paylaşılması, Türk Medeni Kanunu’nun 646 ve 658. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler, mirasın paylaşılmasının nasıl yapılacağı, mirasçılar arasındaki anlaşmazlıkların nasıl çözüleceği ve paylaşım sürecinde izlenecek yöntemleri belirler.

Mirasın Paylaştırılması Süreci

1. Mirasçıların Belirlenmesi

Mirasın paylaşılmasından önce, mirasçılar belirlenmelidir. Mirasçılar, kanuni mirasçılar ve atanmış mirasçılar olmak üzere iki gruba ayrılır. Kanuni mirasçılar, miras bırakanın yasal olarak mirasçı olan aile bireyleridir. Atanmış mirasçılar ise, miras bırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesi ile belirlediği kişilerdir.

2. Terekenin Tespiti

Mirasın paylaşılması sürecinde, öncelikle terekenin (miras bırakanın malvarlığı) tam ve doğru bir şekilde tespit edilmesi gerekir. Terekenin tespiti davası ile terekeye dahil olan malvarlığının, hakların ve borçların belirlenmesini içerir. Bu süreçte, mirasçılar arasında anlaşma sağlanamazsa mahkemeye başvurularak terekenin defterinin tutulması talep edilebilir.

Tereke mallarına zilyet olan veya mirasbırakana borçlu bulunan mirasçılar, paylaşma sırasında bu konuda eksiksiz bilgi vermekle yükümlüdürler.

3. Mirasçılar Arasında Anlaşma

Mirasçılar, terekenin paylaşılması konusunda anlaşmaya varabilirler. Bu durumda, paylaşım sözleşmesi yapılarak terekenin nasıl paylaştırılacağı belirlenir. Anlaşma sağlanması durumunda, paylaşım süreci daha hızlı ve sorunsuz bir şekilde gerçekleşir. Paylaşım sözleşmesinin yazılı olması ve tüm mirasçılar tarafından imzalanması gereklidir.

4. Paylaşım Türleri

Mirasın paylaşılması, farklı yöntemlerle gerçekleştirilebilir:

• Serbest Paylaşım: Mirasçılar arasında karşılıklı anlaşma ile terekenin paylaşılmasıdır. Mirasçılar, terekenin nasıl paylaştırılacağı konusunda uzlaşarak paylaşım yaparlar.
• Mirasbırakanın Ölüme Bağlı Tasarrufu İle Paylaşım: Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarrufuyla(vasiyetname, miras sözleşmesi) paylaşmanın nasıl yapılacağı ve payların nasıl oluşturulacağı hakkında kurallar koyabilir. Bu kurallar, mirasbırakan tarafından kastedilmemiş olan bir eşitsizlik hâlinde payların denkleştirilmesi olanağı saklı kalmak kaydıyla, mirasçılar için bağlayıcıdır. Eşitsizlik halinde saklı payı olan mirasçılar saklı payı aşan oran için tenkis davası açabilirler.

Aksini arzu ettiği tasarruftan anlaşılmadıkça, mirasbırakanın tereke malını bir mirasçıya özgülemesi, vasiyet olmayıp sadece paylaştırma kuralı sayılır

• Mahkeme Kararı ile Paylaşım: Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamazsa, mirasçılardan biri veya birkaçı mahkemeye başvurarak terekenin paylaşılmasını talep edebilir. Mahkeme, terekenin adil bir şekilde paylaştırılması için gerekli kararları verir.

5. Paylaşmanın gerçekleşmesi

1. Mirasçıların eşitliği
2. Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça mirasçılar, paylaşmada terekenin bütün malları üzerinde eşit hakka sahiptirler.
3. Mirasçılar, mirasbırakan ile aralarındaki ilişkiler hakkında paylaşmanın eşitliğe ve adalete uygun olması için göz önüne alınması gereken bütün bilgileri birbirlerine vermekle yükümlüdürler.
4. Mirasçılardan her biri, tereke borçlarının paylaşmadan önce ödenmesini veya güvenceye bağlanmasını isteyebilir.

• Payların oluşturulması
• Mirasçılar, tereke mallarından mirasçı veya ortak kök sayısınca pay oluştururlar.
• Anlaşma olmazsa, mirasçılardan her biri, payların oluşturulmasını sulh mahkemesinden isteyebilir. Payların oluşturulmasında hâkim, yerel âdetleri, mirasçıların kişisel durumlarını ve çoğunluğun arzusunu göz önünde bulundurur.
• Payların özgülenmesi mirasçıların anlaşması uyarınca yapılır. Buna olanak bulunmazsa kur’a çekilir.
• Bazı malların özgülenmesi veya satılması
• Değerinde önemli azalma olmadan bölünemeyen tereke malı, bütün olarak mirasçılardan birine özgülenir.
• Mirasçılar bir tereke malının bölünmesi veya özgülenmesi konusunda anlaşamazlarsa, o mal satılır ve bedeli bölüştürülür.
• Mirasçılardan biri istemde bulunursa satış artırma yoluyla yapılır. Mirasçılar artırmanın şekli konusunda anlaşamazlarsa sulh hâkimi, artırmanın mirasçılar arasında veya herkese açık yapılmasına karar verir.

6. Mahkeme Süreci

Mirasın mahkeme kararı ile paylaştırılması süreci şu şekildedir:

• Davacı ve Davalı: Mirasçılardan biri veya birkaçı, diğer mirasçılara karşı dava açarak terekenin paylaşılmasını talep eder. Bu davada tüm mirasçılar davalı konumundadır.
• Mahkemenin İncelemesi: Mahkeme, terekenin kapsamını ve değerini belirlemek için gerekli incelemeleri yapar. Bu süreçte bilirkişi raporları ve diğer deliller değerlendirilir.
• Karar: Mahkeme, terekenin adil bir şekilde paylaştırılması için karar verir. Bu kararda, her mirasçının hakkı ve terekenin nasıl paylaştırılacağı ayrıntılı olarak belirtilir.

Paylaşmaya kayyımın katılması

Açılmış mirasta bir mirasçının payını devralmış veya haczettirmiş olan ya da elinde mirasçıya karşı alınmış borç ödemeden aciz belgesi bulunan alacaklı, sulh hâkiminden bu mirasçının yerine paylaşmaya katılmak üzere bir kayyım atanmasını isteyebilir.

Aile Konutu Ve Ev Eşyasının Sağ Kalan Eşe Özgülenmesi

Eşlerden birinin ölümü hâlinde tereke malları arasında ev eşyası veya eşlerin birlikte yaşadıkları konut varsa; sağ kalan eş, bunlar üzerinde kendisine miras hakkına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir.

Haklı sebeplerin varlığı hâlinde, sağ kalan eşin veya mirasbırakanın diğer yasal mirasçılarından birinin istemi üzerine, mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasına da karar verilebilir.

Mirasbırakanın bir meslek veya sanat icra ettiği ve altsoyundan birinin aynı meslek ve sanatı icra etmesi için gerekli olan bölümlerde, sağ kalan eş bu hakları kullanamaz. Tarımsal taşınmazlara ilişkin miras hukuku hükümleri saklıdır.

Özellikleri Olan Durumlar

• Bütünlük Oluşturan Veya Aile Belgeleri İle Özel Anı Değeri Olan Eşya

Mirasçılardan birinin karşı çıkması hâlinde, nitelikleri veya özgülendikleri amaç gereği bir bütünlük oluşturan eşya birbirinden ayrılamaz.

Aile belgeleri ile aile için özel anı değeri olan eşya, mirasçılardan birinin karşı çıkması hâlinde satılamaz. Mirasçılar arasında anlaşmazlık çıkarsa sulh hâkimi, yerel âdetleri, âdet yoksa kişisel durumları göz önünde tutarak bu eşyanın, payına mahsup edilmek veya edilmemek suretiyle mirasçılardan birine özgülenmesine ya da satılmasına karar verir.

Özel kanun hükümleri saklıdır.

• Mirasbırakanın Mirasçılardaki Alacakları

Mirasbırakanın bir mirasçıdaki alacağı, paylaşma sırasında o mirasçının payına mahsup edilir.

• Rehnedilmiş Tereke Malları

Paylaşmada kendisine mirasbırakanın borçları için rehnedilmiş bir tereke malı düşen mirasçı, o malın güvence altına aldığı borcu üstlenmiş olur.

• Taşınmazlar

Taşınmazların bölünmelerine ilişkin kanun hükümleri saklıdır.

Taşınmazlar, paylaşmanın yapıldığı zamandaki gerçek değerleri esas alınarak mirasçılara özgülenir.

Tarımsal taşınmazlar gelir değerine, diğer taşınmazlar sürüm değerine göre özgülenir.

Mirasçılar özgülenme değeri üzerinde uyuşamazlarsa, bu değer sulh hâkimi tarafından belirlenir.

Mirasın Paylaştırılmasında Karşılaşılan Sorunlar

Mirasın paylaşılması sürecinde çeşitli sorunlar ortaya çıkabilir:

• Mirasçılar Arasında Anlaşmazlık: Mirasçılar arasında terekenin nasıl paylaşılacağı konusunda anlaşmazlıklar olabilir. Bu durumda, mahkemeye başvurmak kaçınılmaz hale gelir.
• Terekenin Tam ve Doğru Tespit Edilememesi: Terekeye dahil malvarlığının, hakların ve borçların tam olarak tespit edilememesi, paylaşım sürecinde sorunlara yol açabilir. Bu konuda tereke tespiti davasının açılması gerekmektedir.
• Terekenin Değerinin Belirlenmesi: Terekeye dahil malvarlığının değerinin belirlenmesi, özellikle taşınmaz mallar ve diğer yüksek değerli varlıklar söz konusu olduğunda karmaşık olabilir.

Örnek Durumlar

Örnek 1: Serbest Paylaşım

Ali Bey’in vefatından sonra, mirasçılar arasında terekenin paylaşılması konusunda anlaşma sağlanır. Mirasçılar, Ali Bey’in bıraktığı taşınmaz mallar, banka hesapları ve diğer varlıkları arasında uzlaşarak paylaşım sözleşmesi yapar. Bu sözleşme, tüm mirasçılar tarafından imzalanır ve terekenin paylaşılması gerçekleştirilir.

Örnek 2: Mahkeme Kararı ile Paylaşım

Mehmet Bey’in ölümünden sonra, mirasçılar arasında terekenin paylaşılması konusunda anlaşmazlık yaşanır. Mirasçılardan biri, mahkemeye başvurarak terekenin paylaştırılmasını talep eder. Mahkeme, bilirkişi raporları ve diğer delilleri değerlendirerek terekenin adil bir şekilde paylaşılması için karar verir.

Sonuç

Mirasın paylaşılması, mirasçılar arasında terekenin adil bir şekilde bölünmesi için gerekli olan hukuki bir süreçtir. Türk Medeni Kanunu, mirasın paylaşılmasına ilişkin ayrıntılı düzenlemeler içermektedir. Mirasçılar arasında anlaşma sağlanarak veya mahkeme kararı ile miras paylaşımı gerçekleştirilebilir. Bu süreçte hukuki danışmanlık almak, sorunların çözülmesi ve sürecin doğru bir şekilde yürütülmesi açısından önemlidir. Bu sürecin doğru ve adil bir şekilde yürütülmesi için uzman İzmir Miras Hukuku Avukatı’nın rehberliği büyük önem taşır.

Hakkımızda